จากบันทึกนี้ อันเนื่องมาจากส้มเขียว(ไม่)หวาน ที่ผมได้บันทึกเกี่ยวกับสถานการณ์การปลูกส้มของเกษตรกรในเขตจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งในปัจจุบันมีเกษตรกรรายย่อยจำนวนมาก ได้ประสบการภาวะการขาดทุน ต้องเลิกกิจกรรมการปลูกส้ม แล้วหันไปปลูกพืชอย่างอื่นทดแทน
ต่อมาทางสำนักงานเกษตรจังหวัด ได้กำหนดให้ปัญญาเกี่ยวกับการปลูกส้มเขียวหวานนี้เป็นปัญหาที่สำคัญ และนำเข้าสู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้อมูลและประสบการณ์ของนักส่งเสริมการเกษตร และเกษตรกรทั้งที่ปลุกส้มสำเร็จ และล้มเหลว ในการสัมมนาเชิงปฏิบัติการประจำเดือนมีนาคม 2551 นี้ เพื่อสรุปเป็นแนวทางในการทำงานส่งเสริมเกษตรกรในการปลูกในเขตจังหวัดกำแพงเพชรกันต่อไป
บันทึกนี้จะกำหนดไว้เป็น 2 ส่วนครับ คือส่วนของความสำเร็จ จะเป็นการสรุปบทเรียนของเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จ(ส้มเขี่ยวยังหวาน) สามารถปลูกส้มและยืนหยัดเลี่ยงตัวเองอยู่ได้ กับส่วนของปัญหาและบทเรียนที่ได้จากเกษตรกรที่ไม่ประสบความสำเร็จ (ส้มเขียวไม่หวาน-ส้ม(กินทุน)เกลี้ยง)
สวนส้มเขียว(ยังหวาน)มีเคล็ดไม่ลับอะไรบ้าง
ในการเข้าไปจัดสัมมนาของนักส่งเสริมการเกษตรในสายที่ 1 ในวันที่ 19 มีนาคม 2551 ที่สำนักงานเกษตรอำเภอพรานกระต่ายเป็นเจ้าภาพ ได้เจ้าไปจัดสัมมนากันในแปลงปลูกส้มเขียวหวานของ "ไร่ส้มเพชรสยาม" ตำบลเขาคีรีส อำเภอพรานกระต่าย ที่เป็นไร่ส้มที่ประสบความสำเร็จในการปลูกส้มเขียวหวาน
เป็นการเข้าไปสัมมนาและ ลปรร.ประสบการณ์กับเกษตรกรรายใหญ่ที่สามารถจัดการสวนส้มให้ได้ผลผลิต ไม่ประสบกับการขาดทุนเหมือนเกษตรกรรายย่อย จากประสบการณ์ของคุณสมชาย เจ้าของสวน และคุณวิโรจน์ ผู้จัดการสวน พบว่า แนวทางในการทำสวนส้มเพื่อที่จะให้ประสบความสำเร็จนั้น มีหลักการดังนี้ครับ
- ต้องมีประสบการณ์ครับ การจะทำสวนส้มนั้น เกษตรกรต้องมีความรู้และประสบการณ์ในการทำสวนส้มมาก่อน โอกาสที่จะประสบความสำเร็จจึงจะมีอยู่สูง
- ต้องมีเงินทุน หรือแหล่งเงินทุน เพราะการทำสวนส้มเขียวหวานนั้น ใช้เงินทุนสูงมาก หากคิดจะปลูกส้มเขียวหวาน 1 ไร่ จะต้องมีเงินทุน 1 แสนบาทครับ
- ต้องมีแหล่งนี้ที่ดี
- ดินต้องอุดมสมบูรณ์ เพราะจะช่วยให้ผลผลิตส้มมีคุณภาพ
- ต้องมีความอดทน เพราะการทำสวนส้มนั้นเกษตรกรต้องมีความอดทนสูงมาก
- เป็นผู้ให้ที่ชาญฉลาด (กับต้นส้ม) ต้องรู้เรื่องส้ม และจัดการให้ปุ๋ยให้น้ำ ให้ยา ฯลฯ อย่างเหมาะสมถูกที่ถูกเวลา
- ข้อที่สำคัญที่สุดอีกอย่างที่จะทำให้ประสบความสำเร็จในการปลูกส้มเขียวหวานก็คือ ต้องมีกิ่งพันธุ์ที่ดี เกษตรกรที่ขาดทุนส่วนมากมักจะขาดข้อนี้ครับ
นอกจากนี้แล้ว ยังมีหลายประเด็นที่สรุปได้จากเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จในการปลูกส้มเขียวหวาน ในการผลิตส้มให้ได้คุณภาพ ต้นทุนต่ำ และสามารถยืนหยัด
คุณสมชายและคุณวิโรจน์ นำชมสวนส้มตั้งแต่การจัดการน้ำจนถึงแปลงปลูก
สวนส้มจะเป็นส้มเขียวหวาน ปลูกโดยการยกร่องปลูกทั้งหมด
ช่วงที่ไปดูสวนส้นจะปล่อยให้รกครับ เพราะอากาศช่วงนี้ร้อนมากๆ
นักส่งเสริมฯ ลปรร.เกี่ยวกับการจัดการสวนส้มขนาด 90,000 กว่าต้นให้ประสบความสำเร็จ
ผลผลิตส้มเขียวหวานในช่วงที่นี้บางส่วนพร้อมเก็บจำหน่าย
ส้มเขียวไม่หวานเป็นเพราะอะไร และนักส่งเสริมฯ จะทำงานกันอย่างไร
ได้อ่าน และได้ชมสวนของเกษตรกร ซึ่งเป็นสวนขนาดใหญ่มากกว่า 1 พันไร่ ที่ประสบความสำเร็จในการปลูกส้มเขียวหวานมาแล้ว ทีนี้ลองมาดูข้อสรุปของนักส่งเสริมการเกษตร ทั้งจากเวทีที่สวนส้มเพชรสยาม อำเภอพราะนกระต่าย และจากเวทีของการสัมมนาสายที่ 2 ที่ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลยางสูง อำเภอขาณุวรลักษบุรี ที่นักส่งเสริมการเกษตร และเกษตรกรได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์กัน พอจะสรุปบทเรียนว่าเหตุใดส้มเขียวหวานจึงไม่หวาน
ทำไมการทำสวนส้มเขียวหวานจึงไม่หวาน
- อันเนื่องมาจากพันธุ์ครับ เพราะส่วนใหญ่ซื้อพันธุ์มาจากแหล่งที่เป็นโรคมาปลูก (โรคกรีนนิ่ง) ในระยะเริ่มต้นส้มยังไม่ออกอาการ เมื่อส้มให้ผลผลิตไปแล้วจึงจะเริ่มออกอาการของโรค เมื่อต้นส้มอายุประมาณ 5-6 ปี เกษตรกรก็จะโค่นต้นส้มทิ้ง
- เกษตรกรให้การดูแลต้นส้มไม่ดีพอ เหตุมาจากการปลูกส้มที่จังหวัดกำแพงเพชรต้นส้มจะให้ผลผลิตเร็ว เนื่องจากต้นส้มโตเร็วและให้ผลผลิตเร็ว ประมาณปีที่ 3 ต้นส้มก็จะให้ผลผลิต และให้ผลผลิตต่อต้นสูงมาก แต่เกษตรกรจะให้การดูแลและการให้ปุ๋ยไม่เพียงพอกับความต้องการของต้นส้ม (บทสรุปของเวทีสรุปว่าผลผลิตส้ม 2o กก. เกษตรกรต้องให้ปุ๋ยเคมี 1 กก.)
- เกษตรกรปลูกตามๆ กัน โดยที่ตนเองยังไม่มีความรู้และประสบการณ์ในการปลูกส้ม
- เกษตรกรรายย่อยส่วนใหญ่ไม่มีเงินทุนมากพอและไม่มีความปราณีตในการปลูกและดูแลสวนส้ม ทำให้ได้ผลผลิตไม่ดีเท่าที่ควร และประสบกับภาวะการขาดทุน
เวทีของการ ลปรร. ประสบการณ์ระหว่างนักส่งเสริมการเกษตรเกี่ยวกับการส่งเสริมการปลูกส้มเขียวหวาน
บทสรุปของนักส่งเสริมการเกษตร ในการทำงานส่งเสริมเกษตรกรที่ปลูกส้มได้แนวทาง 3 แนวทางครับ
- เกษตรกรที่เลิกปลูกไปแล้ว พืชทดแทนจะเป็นอะไรนั้น ต้องดูสภาพของพื้นที่และความถนัดของเกษตรกร รวมถึงภาวะความต้องการสินค้าการเกษตรในพื้นที่นั้นๆ
- เกษตรกรที่กำลังจะเลิกปลูก อาจจะนำความรู้และการจัดการของสวนที่ประสบความสำเร็จไปแลกเปลี่ยนและแนะนำ เช่น การให้ปุ๋ย การจัดการ การลดต้นทุน เป็นต้น
- เกษตรกรที่ยังยืนยันที่จะปลูกส้มเขียวหวานต่อ ก็จะต้องเข้าไปส่งเสริมและ ลปรร. กันต่อไป เพราะในอนาคตส้มเขียวหวานน่าจะยังเป็นพืชที่สร้างรายได้ดีกว่าพืชอื่นๆ
บันทึกมาเพื่อการ ลปรร.นะครับ บันทึกนี้เป็นการสรุปจากการเสวนาในเวทีสัมมนานักส่งเสริมการเกษตรกับเกษตรกรผู้ปลูกส้มเขียวหวาน ของจังหวัดกำแพงเพชร มีทั้งในส่วนที่สำเร็จ และไม่ประสบความสำเร็จ ในพื้นที่อื่นๆ อาจจะแตกต่างกันไปบ้าง ข้อมูลเหล่านี้ก็ถือว่าเป็นการแลกเปลี่ยนก็แล้วกันนะครับ
วีรยุทธ สมป่าสัก 27 มีนาคม 2551
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น